Leiden is na Rotterdam, Den Haag, Dordrecht en Zoetermeer de vijfde stad van de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De directe agglomeratie Leiden, waartoe ook de randgemeenten Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten en Zoeterwoude behoren, telt ruim 200.000 inwoners. Behalve aan deze randgemeenten grenst Leiden aan de kustgemeenten Wassenaar (agglomeratie Den Haag) en Katwijk, aan Leidschendam-Voorburg en aan Teylingen. Via deze laatste gemeente grenst Leiden ook aan de Bollenstreek. De agglomeratie ligt in de regio Holland Rijnland.
De stad ontstond als dijkdorp aan de voet van een kunstmatige heuvel aan de samenvloeiing van de Oude en de Nieuwe Rijn. In de oudste vermelding daarvan, omstreeks 860, werd het toenmalige dorp Leithon genoemd.
De grootste kerk van Leiden, de Pieterskerk, had aanvankelijk één van de hoogste torens van Nederland. Bij een storm is de ruim 100 meter hoge toren echter op 1 maart 1512 ingestort. De toren werd nimmer herbouwd.
Leidens ontzet of Leids ontzet wordt jaarlijks in Leiden gevierd ter herdenking van de belegering van deze stad tijdens de Tachtigjarige Oorlog en het ontzet op 3 oktober 1574. Jaarlijks vinden in de ochtend de reveille en de traditionele uitreiking van gratis haring en wittebrood in De Waag plaats; is er 's middags een grote optocht en 's avonds wordt het feest afgesloten met een vuurwerkspektakel. De grote kermis en de feestelijke warenmarkt gaan 1 of 2 oktober al open. Het feest wordt 's avonds op 2 oktober ingeluid met de taptoe: een optocht van vele Leidse verenigingen.
Verschillende oude meesters hebben banden met Leiden. Zo werd Rembrandt in Leiden geboren, terwijl Jan Steen, Gerrit Dou, Quiringh van Brekelenkam en Frans van Mieris de Oudere in Leiden werkten.
Mary Servaes (Zangeres zonder naam) geboren in Leiden als Maria (Rietje) Bey. Ze is de achtste in een arbeidersgezin van tien kinderen en heeft geen gemakkelijke jeugd. Ze ligt voor haar vijfde jaar al drie jaar in het ziekenhuis met loopproblemen en houdt de rest van haar leven last van haar heupen.
Zo heeft Leiden een TomTom stem en natuurlijk ook een Volkslied!
